Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο
100%
ΦωνέςΠολιτική

Το στοίχημα του Άιζενκοτ για τον κυβερνητικό συνασπισμό: Αξίζει η απομάκρυνση του Νετανιάχου το τίμημα της πολιτικής εξάρτησης από τη Ράαμ;

Καθώς ο Μανσούρ Αμπάς αποκαλύπτει συνομιλίες με τη συμμετοχή ισλαμιστικών και υπερορθόδοξων κομμάτων, το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα ερώτημα που ξεπερνά κατά πολύ την αριθμητική των κυβερνητικών συνασπισμών.

Μετάφραση με τεχνητή νοημοσύνη από τα Αγγλικά

Η πολιτική κρίση του Ισραήλ έχει εισέλθει σε ένα νέο και ολοένα πιο αποκαλυπτικό κεφάλαιο.

Στις 11 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος της Ράαμ, Μανσούρ Αμπάς, αποκάλυψε ότι διεξάγονται συζητήσεις που διερευνούν τη συνεργασία ανάμεσα στο ισλαμιστικό κόμμα του και τις υπερορθόδοξες παρατάξεις του Ισραήλ, ενδεχομένως με τη στήριξη της Κοινής Λίστας, ώστε να διευκολυνθεί ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης.

Η αποκάλυψη έρχεται μόλις τρεις ημέρες αφότου ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ ανέθεσε στον Γκάντι Άιζενκοτ τον σχηματισμό του επόμενου κυβερνητικού συνασπισμού του Ισραήλ.

Δεν έχει οριστικοποιηθεί καμία συμφωνία και τα υπερορθόδοξα κόμματα δεν έχουν επιβεβαιώσει δημοσίως τη διευθέτηση που περιέγραψε ο Αμπάς. Ωστόσο, η προτεινόμενη κοινοβουλευτική φόρμουλα αποκαλύπτει την κεντρική αντίφαση με την οποία βρίσκονται αντιμέτωπες οι πολιτικές φιλοδοξίες του Άιζενκοτ.

Ένας πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, που παρουσιάζεται ως υπερασπιστής των εθνικών συμφερόντων του Ισραήλ, ενδέχεται να βρεθεί να στηρίζεται σε κόμματα των οποίων οι πολιτικές προτεραιότητες διαφέρουν ριζικά από τις δικές του.

Και όλα αυτά εγείρουν ένα αναπόφευκτο ερώτημα: Έχει γίνει η απομάκρυνση του Μπενιαμίν Νετανιάχου πιο σημαντική από τη συγκρότηση μιας συνεκτικής κυβέρνησης ικανής να ηγηθεί του Ισραήλ;

Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου ανέδειξαν μια κατακερματισμένη Κνεσέτ.

Το παραδοσιακό μπλοκ του Νετανιάχου εξασφάλισε 53 έδρες. Η τετρακομματική συμμαχία του Άιζενκοτ κέρδισε 48. Η Ράαμ και η Κοινή Λίστα κατέχουν μαζί άλλες 19.

Η αριθμητική είναι απλή. Η πολιτική είναι πολύ πιο περίπλοκη.

Ο Άιζενκοτ δεν μπορεί να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία μόνο με τους υφιστάμενους συμμάχους του.

Πρέπει να προσελκύσει επιπλέον εταίρους, να εξασφαλίσει εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη, να διαπραγματευτεί με το Λικούντ του Νετανιάχου ή να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο νέων εκλογών.

Ο Αμπάς φαίνεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει αυτή την πολιτική ευκαιρία.

Η δηλωμένη προθυμία του να βοηθήσει τον Άιζενκοτ να σχηματίσει κυβέρνηση υποδηλώνει ότι η Ράαμ θα μπορούσε να αποκτήσει ουσιαστική επιρροή στη διαδικασία, ακόμη και χωρίς να συμμετάσχει επισήμως στο υπουργικό συμβούλιο.

Αυτή η διάκριση δεν πρέπει να υποβαθμίζεται ως τεχνική λεπτομέρεια.

Ένα κόμμα δεν χρειάζεται υπουργικούς διορισμούς για να ασκεί κοινοβουλευτική επιρροή. Μια κυβέρνηση μειοψηφίας που εξαρτάται από εξωτερική στήριξη πρέπει διαρκώς να υπολογίζει αν τα κόμματα που τη στηρίζουν θα συνεχίσουν να ψηφίζουν υπέρ της.

Επομένως, το ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος καταλαμβάνει υπουργικούς θώκους.

Είναι ποιος μπορεί να καθορίσει αν η κυβέρνηση θα επιβιώσει.

Στις 10 Νοεμβρίου, κατά τη σύγκληση της 26ης Κνεσέτ του Ισραήλ, μέλη της Κοινής Λίστας αποχώρησαν από την αίθουσα της Βουλής κατά την ανάκρουση της Χατίκβα, του εθνικού ύμνου του Ισραήλ.

Το περιστατικό είχε ιδιαίτερη σημασία, επειδή η Κοινή Λίστα συγκαταλέγεται στα κόμματα των οποίων η εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη συζητείται στο πλαίσιο μιας πιθανής κυβέρνησης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ.

Ο Μανσούρ Αμπάς, πρόεδρος της Ράαμ, παρέμεινε όρθιος κατά την ανάκρουση του ύμνου, αν και δεν τραγούδησε. Αυτή η διάκριση έχει σημασία, ιδίως όταν αξιολογούνται οι θέσεις και η συμπεριφορά κάθε κόμματος ξεχωριστά.

Η ίδια η αποχώρηση εγείρει ερωτήματα που υπερβαίνουν το κοινοβουλευτικό τελετουργικό.

Η Χατίκβα συμβολίζει την ιστορική επιδίωξη του εβραϊκού λαού για εθνική αυτοδιάθεση. Για πολλούς Ισραηλινούς, αποτελεί θεμελιώδη έκφραση της εβραϊκής ταυτότητας του κράτους.

Το εκλογικό πρόγραμμα της Κοινής Λίστας, από την άλλη, αμφισβητεί ρητά την επικρατούσα σιωνιστική πολιτική συναίνεση. Οι εκπρόσωποί της έχουν το δημοκρατικό δικαίωμα να εκφράζουν τη διαφωνία τους με τα εθνικά σύμβολα, όπως ακριβώς οι Ισραηλινοί ψηφοφόροι έχουν το δικαίωμα να διερωτώνται για τις επιπτώσεις αυτής της διαφωνίας στην κοινοβουλευτική συνεργασία.

Ο προβληματισμός αυτός αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν μια υπό σχηματισμό κυβέρνηση ενδέχεται να εξαρτά την επιβίωσή της από τους ίδιους αυτούς βουλευτές.

Οι διαφωνίες για την εθνική ταυτότητα του Ισραήλ θα μπορούσαν να μετατραπούν σε συγκρούσεις για την εκπαίδευση, τις υποχρεώσεις εθνικής θητείας, τη νομοθεσία για την ασφάλεια και την αντίδραση της κυβέρνησης στις περιφερειακές απειλές. Παραμένει αβέβαιο αν αυτές οι διαφωνίες θα εμπόδιζαν την κοινοβουλευτική συνεργασία, αλλά δεν μπορούν απλώς να αγνοηθούν.

Υπάρχει επίσης διαφορά ανάμεσα στο να επιτρέπεται σε ένα κόμμα να εκφράζει τις θέσεις του ως εκλεγμένη παράταξη της αντιπολίτευσης και στο να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης μια συμφωνία που του δίνει επιρροή στην επιβίωση μιας κυβέρνησης κατά τις νομοθετικές ψηφοφορίες.

Ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, ο οποίος συμμετέχει και ο ίδιος στο πολιτικό μπλοκ που επιδιώκει να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, επέκρινε δημοσίως την αποχώρηση και αμφισβήτησε την προοπτική συνεργασίας σε κυβερνητικό συνασπισμό με όσους συμμετείχαν σε αυτήν.

Η αντίδρασή του καταδεικνύει ότι αυτές οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στους υποστηρικτές του Νετανιάχου.

Για τον Άιζενκοτ, το ερώτημα είναι συγκεκριμένο: Ποια συμφωνία θα μπορούσε να συμβιβάσει τις αντιρρήσεις της Κοινής Λίστας απέναντι σε κεντρικά στοιχεία της εθνικής ταυτότητας του Ισραήλ με τις δεσμεύσεις μιας κυβέρνησης που αυτοπροσδιορίζεται ως σιωνιστική;

Η απάντηση απαιτεί περισσότερα από διακηρύξεις κοινής αντίθεσης στον Νετανιάχου. Απαιτεί δημόσια διατυπωμένες δεσμεύσεις, σαφή όρια στην κοινοβουλευτική συνεργασία και μια εξήγηση για το πώς θα αντιμετωπίζονταν οι διαφωνίες σε θεμελιώδη εθνικά ζητήματα.

Τα πολιτικά κόμματα του Ισραήλ δεν χρειάζεται να συμφωνούν για κάθε εθνικό σύμβολο προκειμένου να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή. Όμως μια κυβέρνηση που εξετάζει το ενδεχόμενο να στηριχθεί σε αυτά οφείλει να είναι διαφανής ως προς τις πολιτικές διαφορές που εμπλέκονται και τους συμβιβασμούς που ενδέχεται να απαιτηθούν.

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Άιζενκοτ απέρριψε ρητά τη συμμετοχή της Ράαμ σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία του. Έθεσε επίσης όρους για πιθανούς κυβερνητικούς εταίρους, μεταξύ των οποίων η υποστήριξη του Ισραήλ ως εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους, η καθολική εθνική θητεία και η αναγνώριση της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης που πρέπει να καταστραφεί.

Αυτές οι αρχές παρουσιάστηκαν ως αδιαπραγμάτευτες. Ωστόσο, η εξελισσόμενη πολιτική κατάσταση τον φέρνει αντιμέτωπο με μια δυσάρεστη δοκιμασία.

Τα υπερορθόδοξα κόμματα έχουν μακροχρόνιες αντιρρήσεις στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για τις κοινότητές τους. Η Ράαμ διατηρεί ιστορικά θέσεις που συγκρούονται με σημαντικά στοιχεία της σιωνιστικής πολιτικής συναίνεσης. Η Κοινή Λίστα περιλαμβάνει παρατάξεις με ουσιαστικές διαφωνίες ως προς την εθνική ταυτότητα και τις πολιτικές ασφάλειας του Ισραήλ.

Πώς σκοπεύει ο Άιζενκοτ να συμβιβάσει αυτές τις διαφορές;

Θα αποδεχθούν οι εταίροι του τους όρους του ή οι όροι αυτοί θα χάσουν σταδιακά το νόημά τους όσο προχωρούν οι διαπραγματεύσεις;

Ένας πολιτικός ηγέτης δεν μπορεί να κάνει προεκλογική εκστρατεία με αδιαπραγμάτευτες αρχές και στη συνέχεια να αντιμετωπίζει την εφαρμογή τους ως προαιρετική, απλώς επειδή η κοινοβουλευτική αριθμητική γίνεται άβολη.

Αν ο Άιζενκοτ μπορεί να πετύχει μια ουσιαστική συμφωνία χωρίς να θυσιάσει τις διακηρυγμένες δεσμεύσεις του, οφείλει να την παρουσιάσει δημοσίως. Αν δεν μπορεί, το ισραηλινό εκλογικό σώμα δικαιούται να γνωρίζει ποιες υποσχέσεις σκοπεύει να εγκαταλείψει.

Ο Αμπάς δεν είναι νεοφερμένος στην πολιτική των κυβερνητικών συνασπισμών του Ισραήλ.

Αντιλαμβάνεται ότι σχετικά μικρά κόμματα μπορούν να ασκήσουν σημαντική επιρροή όταν τα μεγαλύτερα πολιτικά μπλοκ δεν μπορούν να εξασφαλίσουν αυτοδύναμα πλειοψηφία.

Οι τελευταίες δηλώσεις του υποδηλώνουν προθυμία να βοηθήσει τον Άιζενκοτ να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, διατηρώντας παράλληλα ευελιξία ως προς την ακριβή φύση της εμπλοκής της Ράαμ.

Δημοσιεύματα έχουν επίσης αναφέρει ότι ο Αμπάς ενδέχεται να είναι διατεθειμένος να αναγνωρίσει ρητά τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση με αντάλλαγμα μια ουσιαστική πολιτική συνεργασία.

Μια τέτοια αναγνώριση θα ήταν ευπρόσδεκτη, αλλά δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εξαιρετική παραχώρηση. Μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, η αναγνώριση του τρομοκρατικού χαρακτήρα της Χαμάς θα έπρεπε να αποτελεί βασική προϋπόθεση υπεύθυνης πολιτικής ηγεσίας.

Ούτε θα πρέπει η παραδοχή της τρομοκρατικής δράσης της Χαμάς να επιλύει αυτομάτως ευρύτερες διαφωνίες σχετικά με την εθνική ασφάλεια, τη διακυβέρνηση ή τον χαρακτήρα του ισραηλινού κράτους. Αυτές οι διαφωνίες απαιτούν ουσιαστική πολιτική διαπραγμάτευση, όχι συμβολικές διακηρύξεις υπό την πίεση των προθεσμιών για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο Αμπάς έχει κάθε δικαίωμα να εκπροσωπεί τους ψηφοφόρους του και να επιδιώκει θεμιτή κοινοβουλευτική επιρροή. Όμως ο Άιζενκοτ έχει μια εξίσου σημαντική υποχρέωση να εξηγήσει τις πρακτικές συνέπειες οποιασδήποτε συμφωνίας συνάψει.

Η αντιπαράθεση μεταξύ Αμπάς και Νετανιάχου προσθέτει μια ακόμη αποκαλυπτική διάσταση. Μετά την ομιλία του Νετανιάχου κατά την έναρξη των εργασιών της 26ης Κνεσέτ, ο Αμπάς κατηγόρησε τον πρωθυπουργό για υποκίνηση και ισχυρίστηκε ότι οι δηλώσεις του έθεταν σε κίνδυνο τον ίδιο και την οικογένειά του.

Τέτοιες ανησυχίες πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Η πολιτική διαφωνία δεν πρέπει ποτέ να γίνεται δικαιολογία για απειλές ή βία.

Ο Αμπάς ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Νάταν Έσελ, έμπιστος του Νετανιάχου, επικοινώνησε μαζί του για να διερευνήσει τη θέση της Ράαμ σχετικά με προτεινόμενη νομοθεσία και τον πιθανό σχηματισμό εναλλακτικού κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο ισχυρισμός αυτός, που δεν έχει τεκμηριώσει ότι ο Νετανιάχου εξουσιοδότησε προσωπικά διαπραγματεύσεις, περιπλέκει τις προσπάθειες να παρουσιαστεί η πολιτική επαφή με τη Ράαμ ως εκ φύσεως απαράδεκτη.

Τα ίδια κριτήρια πρέπει να ισχύουν για κάθε πολιτικό ηγέτη.

Ωστόσο, η ύπαρξη πολιτικών επαφών δεν ισοδυναμεί με δέσμευση για κοινή διακυβέρνηση. Αυτό που έχει σημασία είναι η φύση της συμφωνίας, οι υποχρεώσεις που δημιουργεί και οι πολιτικές που καθιστά εφικτές.

Αυτός ακριβώς είναι ο έλεγχος στον οποίο πρέπει να υποβληθεί ο Άιζενκοτ.

Ο Νετανιάχου έχει ζητήσει δημοσίως μια κυβέρνηση ενότητας με τη συμμετοχή σιωνιστικών και υπερορθόδοξων κομμάτων. Ο Άιζενκοτ, από την πλευρά του, έχει επιδιώξει ένα εναλλακτικό σχήμα που θα μπορούσε τελικά να εξαρτάται από την κοινοβουλευτική στήριξη της Ράαμ και της Κοινής Λίστας.

Δεν υπάρχει τίποτε εγγενώς αντιδημοκρατικό στη συνεργασία με εκλεγμένους Άραβες εκπροσώπους. Οι ψηφοφόροι τους είναι Ισραηλινοί πολίτες που δικαιούνται εκπροσώπηση.

Όμως η δημοκρατική νομιμοποίηση δεν εξαλείφει την ανάγκη να αξιολογείται η πολιτική συμβατότητα των εταίρων ενός κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο Άιζενκοτ πρέπει να απαντήσει γιατί ο συμβιβασμός με τον Νετανιάχου είναι προφανώς λιγότερο επιθυμητός από τις σημαντικές ιδεολογικές παραχωρήσεις που ενδέχεται να απαιτηθούν για να εξασφαλιστεί η στήριξη παρατάξεων με συγκρουόμενες θέσεις για την εθνική θητεία, την εθνική ταυτότητα και την ασφάλεια.

Μια κυβέρνηση ενότητας δεν θα εξάλειφε τις πολιτικές διαφωνίες του Ισραήλ. Ούτε θα απάλλασσε τον Νετανιάχου ή οποιονδήποτε άλλον από την ευθύνη για αποτυχίες του παρελθόντος. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προσφέρει ένα πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα σε κόμματα που συμφωνούν σε γενικές γραμμές για τον εθνικό χαρακτήρα του Ισραήλ και τις κεντρικές προτεραιότητες ασφάλειάς του.

Η απόρριψη αυτής της δυνατότητας, ενώ διερευνάται ένα πιο κατακερματισμένο ιδεολογικά σχήμα, απαιτεί μια πειστική εξήγηση.

Η απλή υπόσχεση αντικατάστασης του Νετανιάχου δεν αρκεί.

Το Ισραήλ δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησής του ως άσκηση πολιτικής εκδίκησης.

Το Ιράν παραμένει στρατηγική απειλή. Οι συνέπειες της 7ης Οκτωβρίου εξακολουθούν να διαμορφώνουν το περιβάλλον ασφάλειας του Ισραήλ. Η στρατιωτική ετοιμότητα, η κοινωνική συνοχή και η περιφερειακή διπλωματία απαιτούν δύσκολες αποφάσεις που να στηρίζονται σε μια αξιόπιστη κοινοβουλευτική βάση.

Μια κυβέρνηση της οποίας η επιβίωση εξαρτάται από ασύμβατες πολιτικές απαιτήσεις κινδυνεύει να μετατρέψει κάθε σημαντική απόφαση σε διαπραγμάτευση για την ίδια της την ύπαρξη.

Ο Άιζενκοτ γνωρίζει τη σημασία της στρατηγικής συνοχής. Η στρατιωτική του σταδιοδρομία βασίστηκε στην αξιολόγηση στόχων, τον εντοπισμό απειλών και τη διατήρηση επιχειρησιακής πειθαρχίας.

Οι ίδιες αρχές πρέπει τώρα να εφαρμοστούν στις πολιτικές του φιλοδοξίες.

Αν η προτεινόμενη κυβέρνησή του στηρίζεται πράγματι σε ένα κοινό εθνικό πρόγραμμα, οφείλει να δημοσιοποιήσει αυτό το πρόγραμμα και να εξηγήσει πώς όσοι συμμετέχουν σε αυτήν θα το τηρήσουν.

Αν υπάρχει κυρίως επειδή διάφορες παρατάξεις μοιράζονται την επιθυμία να απομακρύνουν τον Νετανιάχου, αυτό δεν αποτελεί επαρκές θεμέλιο για τη διακυβέρνηση μιας χώρας που αντιμετωπίζει εξαιρετικά μεγάλες προκλήσεις.

Η διάκριση είναι θεμελιώδης.

Η πολιτική αντιπολίτευση μπορεί να κερδίσει ψήφους. Δεν μπορεί, από μόνη της, να προσφέρει εθνική στρατηγική.

Καθώς ο Αμπάς περιγράφει τις διαπραγματεύσεις που αρχίζουν να διαμορφώνονται, το βάρος πέφτει πλέον στον Άιζενκοτ να αποδείξει ότι το σχέδιό του για κυβερνητικό συνασπισμό αντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από μια συμμαχία σκοπιμότητας.

Διότι το τελικό ερώτημα δεν είναι αν ο Άιζενκοτ μπορεί να συγκεντρώσει αρκετές κοινοβουλευτικές ψήφους για να γίνει πρωθυπουργός.

Είναι αν μπορεί να ηγηθεί του Ισραήλ χωρίς να επιτρέψει στην επιδίωξη της εξουσίας να υπονομεύσει τις αρχές που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται.

Τα άρθρα των Φωνών τα γράφουν μέλη της κοινότητας. Οι απόψεις, τα στοιχεία και οι εικόνες ανήκουν στους συντάκτες τους· το TheStateOfIsrael.com δεν τα επαληθεύει ούτε τα υιοθετεί.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Κάτι πήγε στραβά

Δεν μπορέσαμε να ολοκληρώσουμε αυτή την ενέργεια. Ελέγξτε τη σύνδεσή σας και δοκιμάστε ξανά.