Ο Γκάντι Αϊζενκότ δεν άργησε καθόλου να αποκαλύψει τις προτεραιότητές του. Την πρώτη ημέρα της 26ης Κνεσέτ του Ισραήλ, το κόμμα του, το Γιασάρ, μαζί με άλλες κοινοβουλευτικές ομάδες, κατέθεσε νομοσχέδια για τη σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής για τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, για την επιβολή ορίου θητειών στους πρωθυπουργούς και για την ανατροπή σημαντικών θεσμικών μεταρρυθμίσεων που θεσπίστηκαν επί Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Στα χαρτιά, τα μέτρα αυτά παρουσιάζονται ως προσπάθεια αποκατάστασης της λογοδοσίας και ενίσχυσης των δημοκρατικών θεσμών. Στην πράξη, η χρονική τους στιγμή, το πολιτικό τους πλαίσιο και οι πιθανές τους συνέπειες εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την κρίση και τις προτεραιότητες του Αϊζενκότ.
Το Ισραήλ δικαιούται λογοδοσία για την 7η Οκτωβρίου. Δικαιούται επίσης μια κυβέρνηση ικανή να υπερασπίζεται τα εθνικά του συμφέροντα χωρίς να εξαρτά την πολιτική της επιβίωση από κόμματα των οποίων οι θέσεις συγκρούονται θεμελιωδώς με τις στρατηγικές του προτεραιότητες.
Οι δύο αυτοί στόχοι δεν θα έπρεπε ποτέ να αλληλοαποκλείονται.
Οι θηριωδίες της 7ης Οκτωβρίου 2023 αποτελούν μία από τις βαρύτερες αποτυχίες στην ιστορία του Ισραήλ. Η διερεύνηση των πολιτικών, στρατιωτικών, πληροφοριακών και θεσμικών αποφάσεων που προηγήθηκαν της σφαγής δεν είναι απλώς σκόπιμη· είναι απαραίτητη.
Όμως η λογοδοσία δεν μπορεί να αρχίζει και να τελειώνει με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο ίδιος ο Αϊζενκότ διετέλεσε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του IDF από το 2015 έως το 2019, σε μια περίοδο κατά την οποία ο μηχανισμός ασφαλείας του Ισραήλ λειτουργούσε με βάση παραδοχές για τη Χαμάς που χρήζουν ολοκληρωμένης εξέτασης.
Η ιστορία αυτή δεν θεμελιώνει προσωπική ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου. Καθιστά όμως αναπόφευκτη μια ευρύτερη διαπίστωση: κάθε αξιόπιστη έρευνα πρέπει να εξετάσει τους θεσμούς, τα δόγματα και τις αποφάσεις που διαμόρφωσαν τη στάση ασφαλείας του Ισραήλ επί πολλά χρόνια.
Μια σοβαρή έρευνα δεν θα πρέπει να προστατεύει από τον έλεγχο ούτε πολιτικούς ούτε στρατηγούς ούτε αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών ούτε πρώην στρατιωτικούς ηγέτες.
Γι' αυτό η ανεξαρτησία, το εύρος και οι διαδικασίες διορισμού της προτεινόμενης επιτροπής πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά. Οι οικογένειες των θυμάτων της 7ης Οκτωβρίου δικαιούνται απαντήσεις, όχι ένα πολιτικό εργαλείο μεταμφιεσμένο σε λογοδοσία.
Η νομοθετική ατζέντα του Αϊζενκότ εκτείνεται πολύ πέρα από την 7η Οκτωβρίου.
Τα όρια θητειών, οι αλλαγές στη διακυβέρνηση της δικαιοσύνης, οι περιορισμοί της εκτελεστικής εξουσίας και η ανατροπή μεταρρυθμίσεων προηγούμενων κυβερνήσεων προωθούνται τώρα μαζί, ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αναδιαμόρφωσης των πολιτικών θεσμών του Ισραήλ.
Ορισμένα από αυτά τα μέτρα αξίζουν σοβαρή κοινοβουλευτική συζήτηση. Όμως η ταυτόχρονη κατάθεσή τους, την ώρα που ο Αϊζενκότ επιχειρεί να σχηματίσει κυβέρνηση, δημιουργεί την αδιαμφισβήτητη εντύπωση μιας πολιτικής εκστρατείας σχεδιασμένης γύρω από την αποδόμηση της κληρονομιάς του Νετανιάχου.
Η αντίθεση στον Νετανιάχου είναι θεμιτή πολιτική θέση.
Το να χτίζεις ολόκληρη κυβερνητική στρατηγική γύρω από τον αποκλεισμό ενός ανθρώπου είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει απειλές ασφαλείας, περιφερειακή αστάθεια, δύσκολες οικονομικές αποφάσεις και αναπάντητα ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική του κατεύθυνση.
Οι προκλήσεις αυτές απαιτούν ηγεσία που να βασίζεται σε συνεκτικές πολιτικές και όχι σε πολιτική μνησικακία.
Το έργο του Νετανιάχου είναι ανοιχτό σε κριτική, αλλά η διαφωνία μαζί του δεν δικαιολογεί να θεωρείται η συνεργασία με το Λικούντ εγγενώς απαράδεκτη, ενώ ταυτόχρονα διερευνώνται εναλλακτικές κοινοβουλευτικές διευθετήσεις με κόμματα των οποίων οι θέσεις ίσως είναι πολύ δυσκολότερο να συμβιβαστούν.
Εδώ ακριβώς οι πολιτικοί υπολογισμοί του Αϊζενκότ γίνονται ιδιαίτερα ανησυχητικοί.
Μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 2026, ούτε το μπλοκ του Νετανιάχου ούτε η σιωνιστική συμμαχία του Αϊζενκότ εξασφάλισαν κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Κατά συνέπεια, τα κόμματα με αραβική ηγεσία διαθέτουν αρκετές έδρες ώστε να μπορούν ενδεχομένως να κρίνουν αν μια εναλλακτική κυβέρνηση θα επιβιώσει.
Ανάμεσά τους είναι και το Ραάμ, ένα ισλαμιστικό πολιτικό κόμμα με επικεφαλής τον Μανσούρ Αμπάς.
Ο Αϊζενκότ δήλωσε δημόσια τον Σεπτέμβριο ότι το Ραάμ δεν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία του, εκτός αν αποδεχθεί όρους που περιλαμβάνουν την αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους και την παραδοχή ότι η Χαμάς είναι τρομοκρατική οργάνωση που πρέπει να καταστραφεί.
Ωστόσο, ο αποκλεισμός ενός κόμματος από υπουργικές θέσεις δεν ταυτίζεται με την απόρριψη της κοινοβουλευτικής του στήριξης.
Μια κυβέρνηση μειοψηφίας μπορεί να παραμένει πολιτικά εξαρτημένη από εξωτερικές ψήφους, ακόμη κι όταν τα κόμματα που τις παρέχουν δεν κατέχουν κανένα υπουργείο.
Η διάκριση αυτή έχει τεράστια σημασία.
Αν ο Αϊζενκότ αρνηθεί μια διευθέτηση εθνικής ενότητας με τον Νετανιάχου αλλά τελικά στηριχθεί στην εξωτερική υποστήριξη του Ραάμ ή του Κοινού Ψηφοδελτίου, θα οφείλει στο ισραηλινό κοινό μια πειστική εξήγηση.
Ποιους πολιτικούς συμβιβασμούς θα απαιτούσε μια τέτοια διευθέτηση; Ποιες αποφάσεις εθνικής ασφάλειας θα μπορούσαν να γίνουν ευάλωτες σε κοινοβουλευτικές πιέσεις; Και πώς θα συμβίβαζε τις διακηρυγμένες αρχές του με τις πρακτικές απαιτήσεις της παραμονής του στην εξουσία;
Αυτά είναι ερωτήματα για πολιτικά κόμματα, τις πολιτικές τους και την ενδεχόμενη επιρροή τους στην κυβέρνηση — όχι για την εθνοτική καταγωγή ή τη θρησκεία Ισραηλινών πολιτών.
Το ζήτημα δεν είναι αν οι Άραβες πολίτες πρέπει να συμμετέχουν στη δημοκρατία του Ισραήλ. Έχουν κάθε δικαίωμα σε πολιτική εκπροσώπηση.
Το ζήτημα είναι αν ένας πρωθυπουργός πρέπει να χτίσει μια κυβέρνηση της οποίας η επιβίωση εξαρτάται από κοινοβουλευτικές ομάδες που απορρίπτουν κεντρικά στοιχεία της ατζέντας του για την εθνική ασφάλεια.
Υπάρχει μια εναλλακτική που ο Αϊζενκότ φαίνεται απρόθυμος να αγκαλιάσει: να διαπραγματευτεί σοβαρά με τον Νετανιάχου και άλλα σιωνιστικά κόμματα για τον σχηματισμό κυβέρνησης γύρω από κοινές εθνικές προτεραιότητες.
Τέτοιες διαπραγματεύσεις θα απαιτούσαν αναμφίβολα συμβιβασμό.
Όμως ο συμβιβασμός με έναν πολιτικό αντίπαλο δεν θα πρέπει αυτομάτως να θεωρείται λιγότερο αποδεκτός από την εξάρτηση από κόμματα με θεμελιωδώς αποκλίνουσες θέσεις για την εθνική ταυτότητα και τη στρατηγική ασφαλείας του Ισραήλ.
Η χώρα έχει περάσει πόλεμο, εσωτερική πόλωση και βαθύ εθνικό τραύμα.
Οι πολιτικοί της ηγέτες θα πρέπει να είναι ικανοί να διακρίνουν την προσωπική αντιπαλότητα από τις ευθύνες της εθνικής ηγεσίας.
Ο Αϊζενκότ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του IDF, κατανοεί καλύτερα από τους περισσότερους ότι οι στρατηγικές αποφάσεις πρέπει να κρίνονται από τις συνέπειές τους και όχι από τη συναισθηματική τους απήχηση.
Το ίδιο μέτρο θα πρέπει να ισχύει και για τις πολιτικές του αποφάσεις.
Το Ισραήλ δεν έχει την πολυτέλεια μιας ηγεσίας που ορίζεται μόνο από την αντιπολίτευση
Μια εξεταστική επιτροπή μπορεί να είναι αναγκαία. Η θεσμική μεταρρύθμιση μπορεί να συζητηθεί. Η πολιτική λογοδοσία πρέπει να παραμείνει δημοκρατική αρχή.
Κανένας όμως από αυτούς τους στόχους δεν δικαιολογεί μια κυβερνητική στρατηγική χτισμένη κυρίως γύρω από την αποτροπή της επιστροφής του Νετανιάχου στην εξουσία.
Ο Αϊζενκότ πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει ένα βιώσιμο σχέδιο για να κυβερνήσει το Ισραήλ, και όχι απλώς μια κοινοβουλευτική φόρμουλα για να νικήσει έναν πολιτικό αντίπαλο.
Θα πρέπει να εξηγήσει τα όρια οποιασδήποτε πιθανής διευθέτησης με κόμματα αραβικής ηγεσίας, τις αρχές ασφαλείας στις οποίες θα αρνηθεί να συμβιβαστεί, και γιατί η συνεργασία με το μπλοκ του Νετανιάχου είναι λιγότερο αποδεκτή από μια κυβέρνηση που εξαρτάται από την εξωτερική στήριξη κοινοβουλευτικών ομάδων με αντίθετες εθνικές προτεραιότητες.
Τελικά, το μέτρο της ηγεσίας δεν είναι το πόσο αποτελεσματικά μπορεί ένας πολιτικός να απομονώσει τον αντίπαλό του.
Είναι το αν η κυβέρνηση που οικοδομεί μπορεί να προστατεύσει τη χώρα, να υπερασπιστεί τις θεμελιώδεις αρχές της και να λάβει δύσκολες αποφάσεις χωρίς να θυσιάζει τα εθνικά συμφέροντα για χάρη της κοινοβουλευτικής επιβίωσης.
Το Ισραήλ αξίζει μια κυβέρνηση χτισμένη γύρω από το μέλλον του, και όχι μια κυβέρνηση που τη συγκρατεί απλώς η αντίθεση στον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Σχόλια
Προσθήκη της φωνής σαςΔεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.