من خلبانم و وقتی بحثی دربارهٔ قیمت یک هواپیما میشنوم، معمولاً به صبحِ بعد از فرودش فکر میکنم. فرض کنید خدمهای با مشکلی برمیگردند که هیچکس پیشبینیاش را نکرده بود. چه کسی میتواند آن را عیبیابی کند؟ چه کسی دادههای فنی لازم برای رفع آن را در اختیار دارد؟ چقدر طول میکشد تا آن هواپیما دوباره بتواند پرواز کند؟ برای یک شرکت هواپیمایی، پاسخ این پرسشها روی برنامهٔ پروازها اثر میگذارد. برای کشوری در حال جنگ، این پاسخها تعیین میکنند که صبح روز بعد چند هواپیما را میتواند به پرواز درآورد.
این همان چیزی بود که میخواستم در ۳ نوامبر بیشتر دربارهاش بشنوم، وقتی پرزیدنت دونالد ترامپ گفت که او و نخستوزیر بنیامین نتانیاهو توافق کردهاند کمک نظامی سالانهٔ آمریکا به اسرائیل تا پایان ۲۰۲۶ متوقف شود. ترامپ گفت ایالات متحده به فروش سلاح به اسرائیل ادامه خواهد داد. او هیچ جزئیاتی دربارهٔ اینکه دو دولت چگونه یک ترتیب مالی را که قرار است تا سپتامبر ۲۰۲۸ ادامه داشته باشد به تدریج پایان میدهند، ارائه نکرد. کنگره، که این بودجه را تخصیص میدهد، همچنان نقشی در این میان دارد.
من از اینکه اسرائیل مسئولیت بیشتری در تأمین مالی دفاع خود بر عهده بگیرد حمایت میکنم. آنچه میخواهم بدانم این است که آیا دولتی در اسرائیل که بخش بیشتری از هزینه را بر دوش میگیرد، روی افراد، کارخانهها و کار مهندسیای که کنترل بیشتری بر نتیجه به آن میدهند نیز سرمایهگذاری خواهد کرد یا نه.
۳٫۸ میلیارد دلار صرف چه میشود
این رقم سالانه دو تعهد متفاوت را در بر میگیرد. طبق یادداشت تفاهم فعلی، ۳٫۳ میلیارد دلار به تأمین مالی نظامی و ۵۰۰ میلیون دلار به برنامههای مشترک دفاع موشکی اختصاص دارد. بیشتر این تأمین مالی صرف خرید تجهیزات دفاعی آمریکایی میشود. اسرائیل تاکنون توانسته بخشی از آن را نزد تأمینکنندگان خودش هزینه کند، اما این توافق این امکان را تا سال مالی ۲۰۲۸ بهطور کامل حذف میکند.
این ترتیب را از پشت میز یک افسر تدارکات اسرائیلی در نظر بگیرید. ممکن است یک تأمینکنندهٔ آمریکایی و یک شرکت اسرائیلی هر کدام راهحلی برای یک مشکل واحد پیشنهاد کنند. اگر تأمین مالی آمریکا هزینهٔ خرید آمریکایی را پوشش دهد، در حالی که پیشنهاد اسرائیلی باید از بودجهٔ داخلی پرداخت شود، این دو قیمت برای افسری که سفارش را امضا میکند معنای متفاوتی دارند. شرکت اسرائیلی ممکن است تعمیرات سریعتر یا طراحیای متناسبتر با نیازهای محلی پیشنهاد کند و باز هم برای بردن قرارداد به دشواری بیفتد.
پایان یافتن این کمک بلاعوض این محاسبه را تغییر میدهد. همچنین تأمین پول را بر عهدهٔ خود اسرائیل میگذارد. هر شِکِلی که به توسعهٔ هواپیمایی در آینده اختصاص یابد، شِکِلی است که وزارت دفاع نمیتواند امروز صرف قطعات یدکی، ساعات پرواز یا رهگیرها کند. هر کسی که، مانند من، از استقلال بیشتر دفاع میکند، به مالیاتدهندهٔ اسرائیلی توضیحی صادقانه دربارهٔ این بدهبستان بدهکار است.
اسرائیل پیش از این نیز با این انتخاب دستوپنجه نرم کرده است. در سال ۱۹۸۷، دولت این کشور برنامهٔ جنگندهٔ لاوی را لغو کرد. این هواپیما بهعنوان طرحی نسبتاً ارزان آغاز شده بود و به پروژهای پیچیدهتر و پرهزینهتر تبدیل شده بود. تأمین مالی آمریکا به ادامهٔ توسعهٔ آن کمک کرده بود. در داخل اسرائیل، مقامات دفاعی نگران بودند که تکمیل آن آنها را ناچار به تعویق دیگر برنامههای نظامی کند. دفتر پاسخگویی دولت ایالات متحده هم فشارهای مالی و هم اختلافنظرها بر سر هزینهٔ نهایی این هواپیما را مستند کرد.
یکی از جزئیات این تاریخچه سزاوار توجه بیشتری است. پس از لغو برنامه، بخشی از بودجه صرف ادامهٔ توسعهٔ سامانههای اویونیکی شد که صنایع هوافضای اسرائیل معتقد بود میتواند آنها را به نیروی هوایی اسرائیل یا به مشتریان خارجی بفروشد. کابینه به این نتیجه رسیده بود که کشور دیگر توان پرداخت هزینهٔ کل هواپیما را ندارد. اما مهندسان همچنان کاری در دست داشتند که ارزش ادامه دادن داشت.
همین تمایز باید راهنمای تصمیم بعدی باشد. من میخواهم مهندسان اسرائیلی فرصتی واقعی برای ساختن جنگندهای در آینده داشته باشند. همچنین میخواهم اگر اسرائیل تصمیم گرفت چنین جنگندهای را از خارج بخرد، آنها در جلسه حاضر باشند. پیش از امضا، میپرسیدم اسرائیل کدام سامانهها را میتواند خودش تغییر دهد، کدام تعمیرات را میتواند در داخل انجام دهد و کدام قطعات یدکی همچنان باید از خارج برسد. پاسخ این پرسشها ممکن است پرداخت هزینهٔ بیشتر برای یک هواپیما نسبت به هواپیمای دیگر را توجیه کند. این پاسخها باید از همان ابتدا در مقایسهٔ قیمتها گنجانده شوند.
آمریکاییها همهٔ دلایل را دارند که بپرسند کشورشان از این رابطه چه سودی میبرد. یورام اتینگر، دیپلمات پیشین اسرائیلی، بازده سالانهٔ آن برای آمریکا را بیش از ۱۰۰۰ درصد برآورد میکند. او منافعی مانند اشتراک اطلاعات و تجربهای را که خدمهٔ اسرائیلی در بهکارگیری تجهیزات آمریکایی، از جمله اف-۳۵، به دست میآورند در این محاسبه میگنجاند. به نظر من، استدلال پایهای او از هر رقم دلاری دقیقی قانعکنندهتر است. یک سازنده میتواند از خلبانی بیاموزد که با مشکلی روبهرو میشود که مهندسانش هرگز در آزمایشها ندیده بودند. قیمتگذاری سالانه برای این دانش بهمراتب دشوارتر است. همینطور تعیین اینکه اگر اسرائیل همان هواپیما را با پول خودش بخرد، واشنگتن چه مقدار از این دانش را از دست خواهد داد.
برای نمونهای روشنتر از آنچه دو کشور میتوانند با هم به دست آورند، آرو ۳ را در نظر بگیرید. در آزمایشی در ژانویهٔ ۲۰۱۹ در مرکز اسرائیل، رادار هدفی را ردیابی کرد، سامانهٔ مدیریت نبرد پاسخی را محاسبه کرد و یک رهگیر آرو ۳ پرتاب شد. صنایع هوافضای اسرائیل با همکاری نیروی هوایی اسرائیل هدایت این آزمایش را بر عهده داشت و سازمانهای دفاع موشکی اسرائیل و آمریکا هر دو در آن مشارکت داشتند. این سامانه برای رهگیری موشکهای بالستیک در خارج از جو طراحی شده بود. این پروژهای بود با هدف مهندسی مشخص و نتیجهای که هر دو شریک میتوانستند آن را ارزیابی کنند.
من در هر توافق آیندهای جا را برای چنین پروژههایی حفظ میکردم. واشنگتن میتواند تصمیم بگیرد کدام برنامههای مشترک شایستهٔ تأمین مالی آمریکایی است. اسرائیل باید تصمیم بگیرد که در کجا اتکا به یک تأمینکنندهٔ خارجی خطری ایجاد میکند که توان پذیرفتنش را ندارد. و وقتی دو کشور تصمیم میگیرند چیزی را با هم بسازند، مردم هر دو کشور حق دارند بدانند هر شریک چه سهمی میگذارد و چه چیزی را میتواند به کار ببرد.
دربارهٔ جنگندهٔ بعدی اسرائیل، من امکان خرید آمریکایی، ساخت اسرائیلی یا توسعهٔ آن با یک شریک را باز میگذاشتم. آنچه اکنون بر آن پافشاری میکردم این است که اسرائیل توانمندیهایی را که باید در داخل حفظ کند مشخص کند و آنها را به اندازهٔ کافی طولانی تأمین مالی کند تا مهندسانش بتوانند به نتیجه برسانند. سپس به همان هواپیمای روی زمین برگردید. اگر امشب نقصی کشف شود و فردا به اسکادران نیاز باشد، اسرائیل پیش از طلوع آفتاب چه کاری میتواند برای خودش انجام دهد؟ این پرسشی است که من از هر کسی که دربارهٔ توافق بعدی مذاکره میکند میپرسیدم.
دیدگاهها
افزودن صدای شماهنوز دیدگاهی نیست.