در کتابخانه ریاستجمهوری جورج دبلیو. بوش در دالاس، بازدیدکنندگان وارد اتاقی میشوند و پشت میزی بزرگ و نیمدایره جای میگیرند. هر بار سی نفر روبهروی صفحهنمایشی بزرگ مینشینند که در آن دو تن از مشاوران سابق رئیسجمهور موضوعی را که او در دوران ریاستجمهوری با آن روبهرو بود مطرح میکنند و هر یک همان استدلالی را پیش میکشد که در آن زمان ارائه کرده بود. سپس بازدیدکنندگان با دستگاههایی که پیش رویشان است رأی میدهند. نام این نمایشگاه «نقاط تصمیمگیری» است. هدف آن نشان دادن این است که انتخابهایی که یک رئیسجمهور باید انجام دهد تا چه حد میتواند دشوار باشد و اینکه اغلب برای هر دو طرف استدلالهای محکمی وجود دارد. پرزیدنت بوش در کتابی به همین نام مینویسد که رئیسجمهور باید مشاورانی را دور خود جمع کند که با هم اختلاف نظر دارند و حاضرند مواضع مخالف بگیرند.
به نظر میرسد پرزیدنت ترامپ اکنون در برابر نقطه تصمیمگیری مشابهی قرار گرفته است: اینکه آیا بار دیگر به ایران حمله کند یا نه. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، اخیراً نامهای برای مقامهای ایرانی فرستاد. منابع ایرانی آن را اقدامی برای از سرگیری مذاکرات توصیف کردند. وقتی از پرزیدنت ترامپ درباره این نامه پرسیدند، گفت که ونس اجازه خواسته بود تا تجهیزات پزشکیای را پیشنهاد کند که تحریمهای آمریکا دستیابی ایران به آنها را دشوار کرده بود. مواضع پیشین ونس و این اقدام تازه نشان میدهد که او بر رویکردی پافشاری میکند که برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بیشتر بر دیپلماسی تکیه دارد تا اقدام نظامی.
در همین حال، گزارشهای متعددی از ورود سربازان و هواپیماهای آمریکایی به اسرائیل خبر میدهند. فرماندهان ارشد در کاخ سفید طرحهای حمله به ایران را به رئیسجمهور گزارش دادهاند. پرزیدنت ترامپ و نخستوزیر نتانیاهو اخیراً تماس تلفنیای داشتند که گفته میشود در آن این طرحها را بررسی کردند. روایتهایی که به نظر میرسد از منابع آمریکایی و اسرائیلی هر دو سرچشمه گرفتهاند، حاکی از آن است که دو رهبر درباره زمانبندی حملات به یکدیگر فشار آوردهاند. گفته میشود ناو هواپیمابر تئودور روزولت در حال بازگشت به خلیج فارس است، که توان قابلتوجهی به هر عملیاتی علیه ایران میافزاید.
حتی بدون دسترسی به مذاکرات درونی، اطلاعات عمومی موجود بهروشنی از بحثی میان کارکنان رئیسجمهور درباره بهترین راه پیش رو در قبال ایران حکایت دارد. معاون رئیسجمهور، ونس، از مسیر دیپلماتیک دفاع میکند. دیگران برای حملات نظامی استدلال میکنند. منطقه نظارهگر و منتظر است؛ انتظار دارد که حمله همچنان ممکن باشد و در عین حال مطمئن نیست که آیا توافقی دستیافتنی است یا حتی نزدیک است. این عدم قطعیت برای بسیاری از کسانی که رویدادها را از نزدیک دنبال میکنند نگرانکننده است.
برخی ناظران نتیجه میگیرند که این علائم متناقض نشاندهنده بیکفایتی کارکنان رئیسجمهور است. برداشت مخالف با شیوهای که دولتهای جدی واقعاً کار میکنند سازگارتر است. اختلاف نظر آشکار نشان میدهد که پرزیدنت ترامپ دو طرف استدلال را میشنود و در اتاق پژواک عمل نمیکند. دولتهای خوب ادارهشده و رئیسجمهورهای آگاه، سیاست خارجی و دیگر پرسشهای دشواری را که به میزشان میرسد اینگونه مدیریت میکنند. آنها دیدگاههای رقیب را فرا میخوانند تا پیش از اتخاذ تصمیم، نقاط ضعف هر گزینه بررسی شود.
اسرائیلیهایی که دورهای مکرر رویارویی با ایران را از سر گذراندهاند، اهمیت این انتخاب را درک میکنند. رژیم ایران سالها برنامه هستهای را پیش برده و در عین حال نیروهای نیابتیای را مسلح کرده که به شهرها و جوامع اسرائیلی حمله کردهاند. میل به نتیجهای قاطع واقعی است. در عین حال، هر کارزار نظامی تازهای هزینههایی در جان انسانها، در منابع و در خطر تشدید گستردهتر درگیری به همراه دارد. دیپلماسی نیز هیچ تضمینی برای موفقیت ارائه نمیدهد، بهویژه با رژیمی که توافقهای گذشته را زیر پا گذاشته است. هر دو مسیر خطرهای واقعی در بر دارند و به همین دلیل استدلالهای هر یک شایسته آن است که بهطور کامل شنیده شود.
نمایشگاه کتابخانه بوش دقیقاً از این جهت مفید است که از ساده انگاشتن تصمیمهای ریاستجمهوری سر باز میزند. بازدیدکنندگان با این آگاهی آنجا را ترک میکنند که افراد توانا میتوانند به واقعیتهای یکسانی بنگرند و به نتایج متفاوتی برسند. به نظر میرسد روند کنونی پرزیدنت ترامپ از همین الگو پیروی میکند. وجود همزمان یک نامه دیپلماتیک و برنامهریزی نظامی مفصل، بیش از آنکه نشانه سردرگمی باشد، نشاندهنده تلاشی فعال برای سنجیدن گزینهها و آمادگی برای هر یک از دو رویکرد است. تصمیم نهایی با رئیسجمهور خواهد بود و پیامدهای آن پیش از همه برای اسرائیلیها و دیگر مردم منطقه که زیر سایه تهدیدهای ایران زندگی میکنند محسوس خواهد بود.
ما نمیدانیم پرزیدنت ترامپ در نهایت کدام مسیر را برخواهد گزید. با این حال میتوانیم ببینیم که روند جاری شامل توصیههای رقیب است و نه یک مسیر واحد از پیش تعیینشده. این ترتیب احتمال تصمیمی شتابزده را که بدون بررسی کامل گزینههای جایگزین گرفته شود کاهش میدهد. برای کسانی که این تحولات را از اسرائیل دنبال میکنند، اولویت همچنان یکسان است: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای. اینکه این هدف چگونه دنبال شود به داوریای بستگی دارد که رئیسجمهور پس از سنجیدن هر دو طرف به آن میرسد.
دیدگاهها
افزودن صدای شماهنوز دیدگاهی نیست.