مردم

یهودیت حریدی مطالعه تورات، رعایت هلاخا و راهنمایی خاخام‌ها را محور زندگی جمعی قرار می‌دهد. شاخه‌های اصلی آن حسیدی، لیتوانیایی و سفارادی هستند. اورشلیم و بنی‌براک از مراکز اصلی جمعیت آن‌اند.

جوامع حسیدی زندگی دینی را پیرامون یک ربه و دربار با سنت‌های خاص خود سامان می‌دهند. گور، بلز، ویژنیتس، حباد و برسلوف سنت‌های جداگانه‌اند، نه یک سازمان واحد.

شاخه لیتوانیایی یا لیتویش بر تحصیل در یشیوا و مرجعیت دانشوران بزرگ تورات تأکید دارد. نام آن به سنتی دینی با ریشه‌های اروپای شرقی اشاره می‌کند، نه زادگاه همه اعضا.

جوامع حریدی سفارادی نهادهای آموزشی و آیین‌های حریدی را با سنت‌های فقهی و نیایشی سفارادی ترکیب می‌کنند. شاس از زمان تأسیس در ۱۹۸۴ نهادی سیاسی و آموزشی مهم در این جامعه بوده است.

صهیونیست‌های مذهبی رعایت یهودیت ارتدوکس را با مشارکت در زندگی ملی اسرائیل پیوند می‌دهند. دیدگاه‌های دینی و سیاسی در این جامعه متنوع است؛ یشیواهای هسدر مطالعه تورات و خدمت نظامی را ترکیب می‌کنند.

حردال، کوتاه‌شده حریدی-لئومی، شاخه‌ای با رعایت دینی سخت‌گیرانه‌تر در صهیونیسم مذهبی است. این عنوان اجتماعی و دینی به خودتعریفی وابسته است و طبقه‌ای مستقل در سرشماری نیست.

ماسورتی یعنی سنت‌گرا: کسانی که با درجات مختلف پایبندی دینی، آداب یهودی را حفظ می‌کنند. در این دسته‌بندی هویتی اسرائیلی، این واژه به معنای عضویت در جنبش دینی محافظه‌کار/ماسورتی نیست.

حیلونی یعنی سکولار و طیفی از باورها و رفتارها را دربر می‌گیرد. بسیاری از اسرائیلی‌های سکولار اعیاد یهودی یا سنت‌های خانوادگی را حفظ می‌کنند.

یهودیت اصلاح‌گرا و محافظه‌کار/ماسورتی در اسرائیل جماعت‌ها و نهادهایی دارند. هویت‌های فرقه‌ای آنان با برچسب‌های رایج حریدی، داتی، ماسورتی و حیلونی متفاوت است؛ درصدهای پیمایش با این دسته‌بندی‌ها قابل جایگزینی نیستند.

سابرا اصطلاحی فرهنگی برای یهودی متولد اسرائیل است. این واژه زادگاه را نشان می‌دهد، نه تبار یا گروه دینی مستقل؛ فرد سابرا می‌تواند به هر یک از جوامع این صفحه نیز تعلق داشته باشد.

مزراحی به ریشه‌های یهودی در خاورمیانه و شمال آفریقا اشاره دارد. سفارادی در اصل به تبار یهودیان ایبری و سنت‌های دینی مرتبط گفته می‌شود. در اسرائیل این دو اصطلاح هم‌پوشانی دارند اما یکسان نیستند؛ تبار خانواده‌ها می‌تواند آمیخته باشد.

سنت‌های خانوادگی یا دینی یهودیان اشکنازی عمدتاً به اروپای مرکزی و شرقی بازمی‌گردد. این هویت اسرائیلی‌های سکولار، سنت‌گرا، مذهبی‌ملی و حریدی را دربر می‌گیرد و تعیین‌کننده رفتار دینی یا سیاسی فرد نیست.

اسرائیلی‌های روسی‌زبان شامل مهاجران چندین جمهوری شوروی سابق و فرزندانشان‌اند. روسی زبان مشترک میان تبارهای متفاوت است، نه نشانه ملیت روس؛ موج بزرگ مهاجرت پیش از فروپاشی شوروی در ۱۹۹۱ آغاز شد.

اداره آمار در پایان ۲۰۲۴ تعداد ۱۷۷٬۶۰۰ ساکن با منشأ اتیوپیایی ثبت کرد: ۹۳٬۴۰۰ متولد اتیوپی و ۸۴٬۲۰۰ متولد اسرائیل با پدر متولد اتیوپی. این تعریف آماری همه افراد دارای تبار اتیوپیایی را دربر نمی‌گیرد.

اسرائیلی‌های یهودی مراکشی‌تبار سنت‌هایی چون میمونا پس از پسح را حفظ می‌کنند. خانواده‌های مهاجر این جشن را از مراکش به زندگی خانوادگی، جمعی و عمومی اسرائیل آوردند.

مهاجرت یهودیان یمن پیش از تأسیس کشور، از جمله در ۱۸۸۱، آغاز شد. پل هوایی ۱۹۴۸–۱۹۵۰ حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر را به اسرائیل آورد. این جوامع سنت‌های ویژه نیایش، موسیقی و نسخه‌های خطی را حفظ می‌کنند.

میراث یهودیان ایران شامل فارسی و دیگر زبان‌های یهودی محلی است. ادبیات یهودی‌فارسی از خط عبری استفاده می‌کند. این سنت‌ها در اسرائیل و دیگر جوامع مهاجر، در کنار عبری نوین و زبان‌های روزمره دیگر، زنده‌اند.

یهودیان بخارایی در آسیای مرکزی، از جمله بخارا و سمرقند، ریشه دارند. زبان میراثی آنان، بخاری یا یهودی‌تاجیکی، از خانواده زبان‌های ایرانی است و در فعالیت فرهنگی اسرائیل و نیویورک ادامه دارد.

یهودیان کوهستان، یا جوهورو، از شرق قفقاز، به‌ویژه داغستان و جمهوری آذربایجان، می‌آیند. زبان میراثی آنان جوهوری یا تاتی یهودی است؛ زبانی ایرانی و متمایز از گرجی و روسی.

جوامع یهودی هند تاریخ‌های متفاوت دارند: بنی‌اسرائیل از مهاراشترا، یهودیان کوچین از کرالا، جوامع بغدادی و بنی‌مناشه از شمال‌شرق هند. مهاجرت آنان به اسرائیل در دوره‌های مختلف رخ داد، نه در یک موج مشترک.

«آنگلو» نامی غیررسمی برای مهاجران انگلیسی‌زبان از چندین کشور است. نفش بنفش از کمک به ۴٬۱۵۰ مهاجر آمریکای شمالی در ۲۰۲۵ خبر داد؛ این جریان سالانه است، نه کل جمعیت انگلیسی‌زبان اسرائیل.

مهاجران فرانسه شامل خانواده‌های یهودی شمال‌آفریقایی و اروپایی‌تبارند. وزارت مهاجرت در برآورد پایان سال از حدود ۳٬۳۰۰ ورودی از فرانسه در ۲۰۲۵ خبر داد؛ درخواست‌های مهاجرت شاخص جداگانه‌ای است.

عرب‌های مسلمان بزرگ‌ترین جامعه دینی عرب در اسرائیل‌اند. اداره آمار جمعیت مسلمانان با همه تبارها را در پایان ۲۰۲۵ حدود ۱٫۸۴۹ میلیون برآورد کرد؛ بیشترین تمرکز در اورشلیم بود. دین، تابعیت و هویت فلسطینی یا اسرائیلی مقوله‌هایی متمایزند.

مسیحیان عرب به کلیساهای مختلف تعلق دارند و عمدتاً در شمال و استان حیفا زندگی می‌کنند. ناصره، حیفا، اورشلیم و نوف هگلیل بزرگ‌ترین جوامع شهری را دارند. گزارش دسامبر ۲۰۲۵ اداره آمار آنان را از دیگر مسیحیان جدا می‌کند.

دروزی‌ها جامعه دینی متمایزی با سنت‌ها و نهادهای خود هستند. گزارش آوریل ۲۰۲۶ اداره آمار جمعیت موقت آنان را حدود ۱۵۴٬۴۰۰ نفر می‌داند. دالیةالکرمل و یرکا در جدول‌های پایان ۲۰۲۴ بزرگ‌ترین شهرک‌های دروزی بودند.

جوامع بدوی نقب در شهرهایی مانند رهط، روستاهای به‌رسمیت‌شناخته‌شده و روستاهای فاقد شناسایی برنامه‌ریزی زندگی می‌کنند. ادعاهای زمین، مجوز مسکن و دسترسی به زیرساخت مسائل محوری‌اند که حسابرسی پیگیری بازرس دولت در ۲۰۲۶ بررسی کرد.

جوامع بدوی شمال شامل بسمة طبعون، زرزیـر و طوبا زنگریه هستند. شهرها و روستاهایشان بخشی از بافت سکونت در جلیل‌اند و با جوامع بدوی نقب تفاوت دارند.

جوامع چرکس اسرائیل در کفرکما و ریحانیه متمرکزند. آنان نوادگان مهاجران قفقاز در دوره عثمانی هستند و زبان و سنت‌های آدیغه را همراه با ایمان اسلامی خود حفظ می‌کنند.

مرکز جهانی بهائی در حیفا و عکا با داوطلبان خارجی که برای مدت محدود خدمت می‌کنند اداره می‌شود. طبق توضیح خود مرکز، جامعه بهائی اسرائیلیِ مستقر وجود ندارد و نوکیشان محلی پذیرفته نمی‌شوند.

خانواده‌های سامری عمدتاً در حولون و کریات لوزا بر کوه گریزیم نزدیک نابلس زندگی می‌کنند. آنان متن تورات، کاهنان، تقویم و سنت‌های دینی ویژه خود را دارند که از یهودیت ربانی متمایز است.

غجر روستایی عرب‌زبان و علوی نزدیک مرز لبنان است. اسرائیل در ۱۹۶۷ کنترل آن را به دست گرفت و ساکنان در ۱۹۸۱ تابعیت اسرائیلی دریافت کردند. خط آبی سازمان ملل که در ۲۰۰۰ ترسیم شد از روستا می‌گذرد.

فلسطینیان بیت‌المقدس شرقی شامل مقیمان دائم و شهروندان اسرائیلی‌اند. این دو وضعیت حقوقی متفاوت‌اند؛ تابعیت مستلزم درخواست و احراز شرایط قانونی است. بیمه ملی جداگانه مرکز زندگی فرد را برای تعیین اقامت و مزایا بررسی می‌کند.

منطقه شهری تل‌آویو-یافا شهرهای ساحلی را به مراکز کار و سکونت داخلی وصل می‌کند. جوامع سکولار، سنتی و مذهبی دارد؛ بنی‌براک مرکز مهم حریدی و آموزش تورات است.

شهرها تل‌آویو-یافا · ریشون لتسیون · پتاح تیکوا · بنی‌براک · حولون · رمات گان · هرتسلیا · بات یام

اورشلیم پایتخت اسرائیل و از مراکز زندگی دینی یهودی است و اماکن مقدس مهم مسلمانان و مسیحیان را نیز در خود جای داده است. محدودهٔ کلان‌شهری آن فراتر از مرزهای شهرداری است. ادارهٔ مرکزی آمار جمعیت خود شهر را در پایان اوت ۲۰۲۶، با احتساب ساکنان خارجی، حدود ۱٫۰۷۴ میلیون نفر برآورد کرد.

شهرها اورشلیم · بیت شمش · مودیعین-مکابیم-رعوت · معاله آدومیم

حیفا و کرایوت منطقه‌ای شهری پیرامون خلیج حیفا و کوه کرمل‌اند. بندرها و صنعت کنار دانشگاه‌ها و محله‌های مسکونی قرار دارند. جوامع یهودی و عرب در حیفا و دیگر شهرهای ساحلی زندگی می‌کنند.

شهرها حیفا · خضیره · حومه‌های کرایوت · عکا/آکو

جلیل شامل تپه‌ها، دره‌ها، شهرها، کیبوتص‌ها و موشاف‌هاست. جمعیت آن جوامع یهودی، مسلمان، مسیحی، دروزی و بدوی را دربرمی‌گیرد. صفد و طبریه پیشینه طولانی در آموزش دینی یهودی دارند.

شهرها ناصره · نوف هگلیل · کرمیئل · طبریه · صفد/تسفات

نقب منطقه خشک جنوبی پیرامون بئرشبع و ارتفاعات بیابانی است. جوامع یهودی و بدوی در شهرها و سکونتگاه‌های روستایی زندگی می‌کنند. نقب از نظر جغرافیایی با کل استان جنوب، شامل شهرهای ساحلی، یکسان نیست.

شهرها بئرشبع · ایلات · دیمونا · سدروت · رهط

شارون بخشی از دشت ساحلی مرکزی با شهرها و جوامع کشاورزی شمال تل‌آویو است. برخی آبادی‌ها در محدوده کلان‌شهری تل‌آویو نیز قرار دارند؛ دو توصیف جغرافیایی هم‌پوشانی دارند.

شهرها نتانیا · کفر سابا · رعنانا · هود هشارون

جوامع یهودی یهودا و سامره شامل مودعین عیلیت، بیتار عیلیت، معاله ادومیم، آریل و آبادی‌های کوچک‌ترند. آمار ساکنان اسرائیلی نماینده کل جمعیت منطقه، شامل فلسطینیان، نیست.

شهرها مودیعین عیلیت · بیتار عیلیت · معاله آدومیم · آریئل · افرات

مراکز منطقه کلان‌شهری نیویورک, لس‌آنجلس, جنوب فلوریدا, شیکاگو, بوستون, فیلادلفیا, واشینگتن دی‌سی, منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو

• آمریکا بزرگ‌ترین جمعیت یهودی خارج از اسرائیل را دارد. برآوردها بسته به شمارش هویت یهودی، تبار یا خانوارهای گسترده‌تر متفاوت‌اند.

مراکز پاریس/ایل-دو-فرانس, مارسی, لیون, نیس, تولوز, استراسبورگ

• جامعه فرانسه شامل خانواده‌های اشکنازی و بسیاری از خانواده‌های سفاردی با ریشه شمال آفریقاست. پاریس و پیرامونش مرکز اصلی آن است.

مراکز تورنتو/GTA, مونترآل, ونکوور, اتاوا, وینیپگ

• تورنتو و مونترآل مراکز اصلی‌اند. مونترآل جامعه سفاردی بزرگی با ریشه شمال آفریقا نیز دارد.

مراکز لندن، بارنت، هرتفوردشر و استمفورد هیل, منچستر/سالفورد/بری, گیتس‌هد, لیدز, گلاسگو

• لندن و منچستر بزرگ مراکز اصلی‌اند و جوامع کوچک‌تری در سراسر بریتانیا هستند. کنیسه‌های ارتدوکس، حریدی، ماسورتی و پیشرو در زندگی دینی حضور دارند.

مراکز بوئنوس‌آیرس, روزاریو, قرطبه, مندوسا

• آرژانتین بزرگ‌ترین جامعه یهودی آمریکای لاتین را دارد. بوئنوس‌آیرس مرکز اصلی آن با نهادهای اشکنازی و سفاردی است.

مراکز مسکو, سن‌پترزبورگ, یکاترینبورگ، نووسیبیرسک، روستوف-نا-دونو، نیژنی نووگورود و سامارا

• مسکو و سن‌پترزبورگ مراکز اصلی‌اند. سازمان‌های دینی و فرهنگی یهودی در دیگر شهرهای منطقه‌ای نیز فعالیت دارند.

مراکز برلین, مونیخ, دوسلدورف, فرانکفورت, هامبورگ، کلن

• مهاجرت از شوروی سابق جوامع یهودی آلمان را پس از ۱۹۹۰ بسیار گسترش داد. شمار اعضای ثبت‌شده با برآورد کل جمعیت یهودی متفاوت است.

مراکز ملبورن, سیدنی, پرت

• ملبورن و سیدنی مراکز اصلی‌اند و جوامع کوچک‌تری از جمله در پرت هستند. زندگی یهودی شامل جماعت‌های ارتدوکس، پیشرو و ماسورتی است.

مراکز سائو پائولو, ریو دو ژانیرو, پورتو آلگره, کوریتیبا، بلو هوریزونته و رسیفی

• سائوپائولو و ریو دو ژانیرو مراکز اصلی‌اند. کونیب، تأسیس ۱۹۵۱، فدراسیون‌های یهودی منطقه‌ای را در سطح ملی نمایندگی می‌کند.

مراکز ژوهانسبورگ, کیپ‌تاون, دوربان، پرتوریا و پورت الیزابت

• ژوهانسبورگ و کیپ‌تاون بزرگ‌ترین مراکزند. میراث اشکنازی جامعه شامل مهاجرت قابل‌توجه از لیتوانی است.

مراکز بوداپست, جوامع کوچک باقی‌مانده در دبرتسن، میشکولتس، پچ و سگد

• بوداپست مرکز اصلی است. سنت‌های دینی شامل یهودیت نئولوگ و ارتدوکس است و سازمان‌های فرهنگی سکولار نیز فعالیت دارند.

مراکز تهران, اصفهان, شیراز, همدان, یزد

• جامعه یهودی ایران ریشه‌های کهن ایرانی دارد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ مهاجرت گسترده‌ای رخ داد و جامعه باقی‌مانده بسیار کوچک‌تر از جمعیت پیش از انقلاب است.

مراکز کی‌یف, دنیپرو, خارکیف, اودسا, لفیف

• تهاجم گسترده روسیه در ۲۰۲۲ جوامع یهودی را همراه دیگر اوکراینی‌ها آواره کرد. برآورد جمعیت به مهاجرت جنگی و زمان سنجش بسیار حساس است.

مراکز مکزیکوسیتی و ایالت مکزیک, مونتری, گوادالاخارا

• نهادهای مکزیک بازتاب سنت‌های اشکنازی، سفاردی و یهودیان سوری‌اند. کمیته مرکزی نماینده این جوامع است و مدارس و جماعت‌ها تاریخ خاص خود را حفظ می‌کنند.

مراکز آنتورپ, بروکسل

• بروکسل و آنتورپ مراکز اصلی‌اند. آنتورپ جوامع برجسته حریدی و حسیدی دارد؛ ویژگی‌های زبانی و دینی دو شهر متفاوت است.